 W pierwszej godzinie społecznego programu, razem z Witoldem „Vito” Odrobiną, zajęliśmy się designem miejskim. Na początek, (tradycyjnie) definicja – termin spotykany współcześnie w Polsce, przede wszystkim w węższym znaczeniu, w odniesieniu do projektowania graficznego. Mówimy o nim również design społeczny. To przeniesienie mechanizmów projektowych, na grunt społeczny. (Słowo „społeczny”, ma kluczowe znaczenie dla tej audycji, bo takich sprawach będzie w tym programie dużo – takie jest minimalne założenie.) Ile rzeczy w życiu może nam pomagać, a przy tym naprawdę bardzo się podobać? Czy dojrzeliśmy już do tego, aby nasze miasta i wioski wyglądały ładnie, a przy tym były praktyczne? 19-calowe ekrany zakute w wodoodporne skrzynie, pokazują o jakiej godzinie powinny przyjechać autobusy miejskie – to pierwsze, elektroniczne rozkłady jazdy, na zwykłych przystankach miejskich w Koszalinie. Jak się głębiej zastanowić, to jest to wyrazu designu miejskiego. Ale nie o Koszalinie dziś mowa, a o Warszawie, gdzie w parku na Polach Mokotowskich rozłożono coś, co wygląda jak wielka fasola, choć ma robić za... ławkę. Miało być ładne, miłe i żeby nie można było od nich dostać „wilka”. Sprawcą „fasolek” i innych – odmiennych od standardowych – siedzeń jest fundacja Bęc Zmiana. Bogny Świątkowskiej zapytaliśmy, z jakich realizacji w temacie designu jest naprawdę dumna? Najbardziej znane są różowe, świecące jelenie na warszawskim Powiślu, drugą realizacją jest ławka-pętelka w parku świętokrzyskim pod Pałacem Kultury i we Wrocławiu, na placu Nowy Targ realizacja projektów młodych architektów i designerów stworzona na czas festiwalu Wrocław Non Stop. Wszystkie te realizacje dotknęła seria fatalnych zdarzeń. Można powiedzieć, że to integralna część istnienia tychże projektów w przestrzeni miasta; bo czy to nowe, czy to stare, czy to „fasolka”, czy jeleń, nie ma znaczenia, kiedy ktoś będzie chciał użyć wobec tego przedmiotu siły, użyje jej. A przecież nie można przy każdym z tych przedmiotów postawić strażników. Przy projektowaniu trzeba brać czynnik destrukcji pod uwagę. Czy naprawdę zawsze znajdzie się ktoś, kto musi to zniszczyć? To takie polskie... Dlaczego te tradycyjne ławki są takie brzydkie? W samorządzie brakuje pomysłów na coś ciekawego. A „fasolki” po kilku tygodniach egzystencji w mieście? Teraz wyglądają mizernie, bo ktoś nie dokończył pomysłu i na pewno nie zachęcają do siedzenia. Jak to w Polsce – chcieliśmy dobrze, wyszło jak zawsze – to taka nasza nowa cecha narodowa. Choć... są pierwsze (?) jaskółki rzeczy należących do designu miejskiego, które świetnie się sprawdzają – warszawskie tablice z nazwami ulic i dzielnic. Jak to jest z tym designem miejskim – czy nasze miasta nie mogą być ładniejsze? Przecież tak niewiele trzeba – pomysłu i wcale niedużych pieniędzy – by zmienić tak wiele.
Zastanówmy się nad tym, co mogłoby cieszyć oko, być może ucho i inne części ciała, a co byłoby i ładne, i praktyczne. Vito zastanawiał się wraz z napotkanym Belgiem. Co on, swoim cudzoziemskim okiem, sądzi o naszych drobnostkach, które miały być ładne, praktyczne, a sprawdzają się średnio, szczególnie, że zawsze znajdzie się ktoś, kto chciałby coś zniszczyć, żeby już nie było za ładnie. Taki kosz na śmieci – dziwi go umocowany w nim worek na śmieci – ale znajduje to pozytywnie. Przystanki, ulice, ławki, latarnie – w Polsce większe i w większej ilości – chwali, że zawsze jest na czym usiąść. Transport publiczny lepszy niż w Belgii (sic!). Natomiast przeraża go cisza w autobusie, czy metrze – nikt nie chce odpowiedzieć jak dojechać gdzieś tam – nie wie albo przegania. Tu Wito apeluje – "Ludzie! Uśmiechajcie się!"
Druga godzina programu dużo bardziej „życiowa”, bo poświęcona ciuchom. Wito spotkał się z ogłoszeniem „Przyjdź i zamień się na ciuchy – przynieś rzeczy pachnące i wyprane, być może poznasz fajnych ludzi. Skoro już w tych rzeczach nie chodzisz, nie wyrzucaj ich, nie oddawaj komuś, tylko po prostu spotkaj się z nami.” A co Ty, Polaku / Polko robisz z ciuchami, które ci się znudziły? Głos w sondzie ulicznej zabrały głównie panie – pierwsza, gdy coś jej się znudzi, trzyma to jeszcze przez dwa lata, a potem wyrzuca; druga, przekazuje siostrze; trzecia, albo oddaje, albo wyrzuca, bo 10% jej zakupów jest nietrafiona. Bierze się to z tego, że nienawidzi przymierzać, kupuje „na oko” i później w domu się okazuje, że nie pasuje i coś z tym trzeba zrobić.
Tymczasem, rodzi się nowa, świecka tradycja zamieniania się na ciuchy. Mogą być lekko znoszone, byle były czyste. Przynajmniej tak uważa Agnieszka Kozak, która organizuje takie sesje zamiany. Jakie racje przemawiają za tym, żeby się pozamieniać? Chęć poznania się, to raz, a dwa, to drugi obieg kultury. Agnieszce zależy na tym, żeby zmienić nas, społeczeństwo, które wyrzuca, w społeczeństwo, które się wymienia, dzieli. Chodzi o to, żeby rzeczy, które mają pewną wartość, czasami sentymentalną, czasami pieniężną, nie były oddawane w obce ręce, ale powierzane następnej osobie, przy okazji czego może narodzić się przyjaźń, nosimy kawałek innej osoby, dzieje się jakaś historia. Całkiem fajna rzecz! Wito namawia. Ja też. :)
Dla porządku kronikarskiego – druga godzina programu przebiegła z zakłóceniami – na zapuszkowanego Witołdu, nałożyła się playlista i dżingle. Miejmy nadzieję, że ten wypadek przy pracy, nigdy więcej się nie powtórzy, bo wątpliwa to przyjemność i jakość audycji.
|
